> Situering van de put ter hoogte van de Vlamingstraat nr. 36

Een toevalsvondst Tijdens wegenwerken in de Vlamingstraat werd eind april 2007 voor de horecazaak Den Huzaar (nr. 36) een gemetselde put bloot gelegd. Deze put was onderaan rond en had een diameter van ca.1 meter. De bovenbouw had een vierkante vorm van ca. 80 x 80 cm. De bovenrand van de put zat 80 cm onder het niveau van het voetpad. De diepte van de putbodem bedroeg ca. 3,50 m. In de bodem van de put stond 80 cm water, waardoor de bodem van de put niet te zien was. Raakvlak kon naar aanleiding van deze vondst enkele bijzondere waarnemingen verrichten.

> Zicht op de binnenzijde van de put

Een smeedijzeren constructie In de put was een constructie van ijzeren staven te zien. Een eerste horizontaal geplaatste ijzeren staaf zat beneden de putrand. De uiteinden ervan waren in de twee tegenover elkaar liggende muren van de put ingemetseld. In het midden was deze staaf uitgesmeed tot een groot oog. Drie gelijkaardige staven waren op dezelfde wijze onder deze eerste aangebracht, zoals de sporten van een ladder, met tussenafstanden van telkens 70 cm. De ogen van de vier staven zaten op één verticale lijn net onder elkaar. Doorheen die vier ogen zat een verticaal geplaatste ronde staaf waarvan de kop vierkant uitgesmeed was. In de wand van de put was ook een grote haak ingemetseld, waaraan een losse ijzeren staaf hing. Een uiteinde van deze ronde staaf was tot een vierkant oog uitgesmeed en het ander uiteinde was haaks omgebogen. Het vierkante oog van deze losse staaf was klaarblijkelijk bedoeld om te passen op de vierkante kop van de verticale staaf. Het omgebogen uiteinde ervan maakte het tot een zwengel om de verticale staaf te draaien. Blijkbaar was het de bedoeling dat men met dit geheel een toestel kon bedienen dat onderaan in de put zat. Het lag voor de hand dat het hier ging om het bedieningsmechanisme van een afsluitkraan op een waterleiding die doorheen deze put liep.

> Op de site Verversdijk werd een loden buis gevonden die een privé waterput verbond met de moerbuis.

De Brugse moerbuizen Nu weten we dat in Brugge al op het einde van de 13de eeuw openbare waterleidingen bestonden. Ze werden de moerbuizen genoemd en brachten water van de stadsrand naar het stadscentrum, waar het terecht kwam in openbare waterputten, ten dienste van de bevolking. Ook enkele huizen werden met kleinere aftakkingen op deze moerbuizen van water voorzien. Een gedeelte van de moerbuis liep onder andere van de Markt naar de Vlamingstraat en splitste zich in twee richtingen, ter hoogte van het huidige huis Vlamingstraat nummer 36. Een gedeelte liep rechtdoor en boog dan verder links af, richting Naaldenstraat en Sint-Jacobsstraat om te eindigen tegenover de Sint-Jacobskerk. De andere aftakking boog naar rechts af naar het Sint-Jansplein en eindigde in de omgeving van de huidige Sint-Walburgakerk.

> Nog een zicht op de binnenzijde van de put

Een blinde sleutel Zoals de meeste technische installaties vergt ook een waterleidingsnet soms onderhoud. Daarom is het meestal nodig ze te kunnen afsluiten. Het is een verstandige praktijk om bij het aanleggen van de leiding op wel gekozen plaatsen een afsluitkraan in te bouwen. Daardoor kan men een gedeelte van het net afsluiten terwijl de rest van het bediende gebied daar geen hinder van ondervindt. Voor de goede gang van zaken was vroeger een verantwoordelijke aangesteld om erover te waken dat de watervoorziening goed werkte. En in vroegere tijden is men zo vooruitziend geweest dat sommige van die verantwoordelijken hun kennis over het Brugse waterleidingsnet hebben genoteerd in registers, om ze te bewaren voor het nageslacht. Daaruit weten we dat de splitsing van de moerbuis in de Vlamingstraat zich bevond ter hoogte van het huis dat vroeger ‘De Sterre’ of ‘De drie kannekens’ genoemd werd en dat nu het huisnummer 36 draagt. De aftakking in de richting van het Sint-Jansplein liep trouwens onder het huis ‘De Sterre’ door. Een beschrijving uit 1610 leert ons ook dat in een gemetselde put op 14 voet voor de voorgevel een blinde sleutel zat, waarmee men de waterleiding kon afsluiten. Met andere woorden, er was een afsluitkraan die men normaal niet kon zien vanaf de straat, maar die men kon bereiken door een put te graven wanneer dat nodig was. Die afsluitkraan is nu teruggevonden. Ernest Vandevyvere