> De ontdekking van een bakstenen grafkelder

De wegenis- en rioleringswerken rond de Brugse Onze-Lieve-Vrouwekerk worden door Raakvlak sinds de start van nabij gevolgd. Enerzijds omdat deze werken een ideale gelegenheid vormen om een zicht te krijgen op de natuurlijke opbouw van de bodem rond de kerk. En anderzijds omdat de werken dwars door het oude kerkhof lopen. Het kerkhof was in gebruik van de 9de tot wellicht de 17de eeuw. Het is dan ook niet verwonderlijk dat tijdens de werken veel skeletmateriaal wordt aangetroffen. Door de jaren heen zijn er op een beperkte ruimte continu nieuwe lichamen begraven. De site vormt een kluwen van menselijke beenderen, die slechts uitzonderlijk als een volledig skelet kunnen herkend worden.

> Een grafkelder met beschildering

Niet onverwacht Bij de aanleg van de nieuwe rioleringen werden, naast heel wat beendermateriaal, ook enkele grafkelders uit baksteen aangesneden waarvan een aantal met wandbeschildering. De aanwezigheid van dergelijke grafkelders was verwacht. Bij de aanleg van riolen in 1978 waren er immers reeds een aantal  blootgelegd. De juiste ligging van de grafkelders is echter niet te voorspellen. Vandaar dat bij de aanleg van de riolen in de Gruuthusestraat de werken met extra aandacht werden gevolgd.

> De gekroonde madonna met kind aan het voeteinde van een graf.

Beschildering van bijzondere kwaliteit Dinsdag, net na de middag, kwamen de eerste grafkelders aan het licht. Eén graf lag net in het midden van de sleuf. Het hoofdeinde was reeds vroeger vernield en slechts enkele van de dekstenen bevonden zich nog op hun originele plaats. Het graf zelf was opgevuld met aarde en verplaatste skeletfragmenten. Van de originele bewoner was geen spoor meer te vinden. De decoraties op de wanden waren spectaculair. Met een fijne lijntekening, plaatselijk opgevuld met oker en rood, waren een aantal figuren afgebeeld. Op het voeteinde stond een mooie sedes sapientiae, een gekroonde madonna gezeten op een bank tussen twee kandelaars met brandende kaarsen met het kindje Jezus op de ene arm en een bos bloemen in de andere hand. Vooraan in de bank waren nissen afgebeeld. De trede en de bovenzijde van de zitbank waren met een ruitpatroon versierd. De beide lange zijden van het graf waren voorzien van een met een wierookvat zwaaiende engel, beide gekeerd naar de Madonna op het voeteinde. Aan weerszijde van de engel stonden twee grote leliekruisen. Tussen de verschillende figuren waren ter opvulling rode bloemetjes aangebracht.

> Een minder goed bewaarde engelfiguur.

Nog meer graven Een ander graf was in slechtere staat. Beide wanden waren naar elkaar toe geduwd tot er nog slechts een smalle sleuf overbleef. Toch kon op beide lange zijden nog een engel met wierookvat waargenomen worden, opnieuw uitgevoerd in een zwarte lijntekening opgevuld met oker en rood. De stijl van de tekeningen was wel van iets mindere kwaliteit. De aangetroffen grafkelders dateren uit de 14de eeuw en zijn vermoedelijk aangelegd voor eerder hooggeplaatste personen. Wie die personen waren, valt helaas niet meer uit te maken. Gezien het - door latere verstoringen - zo goed als ontbreken van menselijk beendermateriaal, ontbreekt bovendien alle fysisch-antropologische informatie.

> Het lichten van een fragment van een graf

Bewaard! Om de hinder voor de werken zo  minimaal mogelijk te houden werd zo snel mogelijk gewerkt. De positie van de graven werd met de hulp van de Wegendienst van Stad Brugge via gps ingemeten. De decoraties werden  gefotografeerd en ingetekend. Omdat de kwaliteit van de beschildering van de ene grafkelder zo goed was, werd beslist om met de medewerking van  aannemer Cochuyt-Desmet een deel van de zijwand met engel en het voeteinde van de grafkelder uit te zagen om ze dan uit het graf te lichten. Het graf volledig lichten was geen optie. De stukken zijn nu overgebracht naar het depot om ze te stabiliseren en te restaureren. Daarna zullen ze in één van de Brugse Musea tentoongesteld worden.

> Een gedeeltelijk bewaarde bakstenen grafkelder

En verder... Ook bij het verdere verloop van de werken, richting Guido Gezelleplein, werden nog een aantal grafkelders aangesneden. Eén was niet bepleisterd, terwijl een tweede grafkelder enkel met rood geschilderde kruisen gedecoreerd was. Van een laatste grafkelder was enkel de onderkant van de wanden bewaard gebleven, maar konden opnieuw een sedes sapientiae op het voeteinde en twee met een wierookvat zwaaiende engelen op de zijwanden herkend worden. Het hoofdeinde was uitgebroken. De komende dagen worden de werken verder begeleid in de richting van de Dijver. De kans op het aantreffen van grafkelders blijft groot. Daarnaast zullen ook in de aanpalende Mariastraat en H. Geeststraat door Raakvlak aanvullende grondboringen uitgevoerd worden.   Bart Bot, Bieke Hillewaert, Elisabeth Van Besien